پیامدهای سوء تغذیه در دختران و زنان
ساعت ۸:۳۳ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٠ اردیبهشت ۱۳۸٧  

سوء تغذیه معمولا به دو شکل کمبود دریافت انرژی، پروتئین و یا ریزمغذی ها و یا زیاده خواری و دریافت بیش ازحد انرژی و سایر مواد مغذی بروز می کند.

درکشورما، سوء تغذیه ی پروتئین انرژی از مشکلات تغذیه ای شایع درکودکان زیر 5 سال به شمار می رود.در حدود 15 درصد کودکان زیر5 سال، یعنی 800 هزارنفر دچار کوتاه قدی تغذیه ای و درحدود 11 درصد، یعنی 540 هزار کودک  دچار کم وزنی هستند. البته شیوع کوتاه قدی و کم وزنی دراستان های محروم کشور و به ویژه  در مناطق روستایی بالاتر از مناطق شهری است. سوء تغذیه موجب افزایش  باربیماری های کودکان  و طولانی تر شدن دوره ی بیماری می شود. خطرمرگ در اثر بیماری ها درکودکان مبتلا به سوء تغذیه بیش تر است.

دخترانی که در کودکی دچار این  نوع سوء تغذیه  می شوند، رشد جسمی مطلوبی ندارند و اسکلت بدن آن ها به اندازه ی کافی رشد نمی کند. این دختران به علت کوچکی لگن دردوره های بعدی زندگی با مشکلات بارداری و زایمان مواجه می شوند. برای نمونه اغلب، نوزاد کم وزن(زیر2500گرم) به دنیا می آورند. مرگ ومیر نوزادان کم وزن درمقایسه با نوزادنی که با وزن طبیعی به دنیا می آیند 40 مرتبه بیش تراست.


سوء تغذیه ی پروتئین انرژی دردوران کودکی به ویژه در 2 سال اول زندگی بر رشد و تکامل مغزی، اثرات منفی جدی و جبران ناپذیری دارد. ازجمله کاهش بهره ی هوشی که توانمندی های ذهنی کودک را کاهش  می دهد. بنابراین یکی دیگر از پیامدهای زیان بار سوء تغذیه  کاهش قدرت یادگیری و آموزش پذیری کم و افت تحصیلی دردختران و پسران است.

نوع دیگری ازسوء تغذیه مربوط به کمبود ریز مغذی هایی مانند ید،آهن، روی، ویتامینA، ویتامین Dوکلیسم است. درخانمی که دردوران بارداری با کمبود ید مواجه می شود، جنین دچار صدمات غیر قابل جبران مانند کاهش بهره ی هوشی، عقب ماندگی های ذهنی وجسمی،کرولالی، لوچی وسقط می شود، حتی کمبود ید خفیف در این دوران، اگر چه به ظاهر نقصی درجنین ایجاد نمی کند اما بهره ی هوشی اور کاهش می دهد و کودکی که در دوره ی جنینی با کمبود ید مواجه شده است دردوران مدرسه با کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی روبه رو خواهد شد. مصرف نمک یددار به جای نمک معمولی تنها راه پیش گیری ازکمبود ید است.

کمبود ویتامین D نیز یکی ازکمبودهای ویتامینی شایع در دختران و زنان است. ویتامین D از تابش نور مستقیم خورشید برپوست بدن ساخته می شود.ویتامینD  جذب کلسیم را در بدن  افزایش می دهد و بنابراین در رشد و استحکام استخوان های بدن لازم است و کمبود  آن زمینه را برای نرمی استخوان و درنهایت پوکی استخوان آماده می کند.

به هردلیلی که از تابش نور خورشید به طورمستقیم برپوست بدن جلوگیری شود از قبیل استفاده ی مرتب و مداوم از کرم های ضد آفتاب و   در هر صورت ویتامین D به طورکافی  در بدن ساخته نمی شود و چون منابع غذایی هم به طور معمول از نظر ویتامین D فقیرهستند و نمی توانند ویتامینD مورد نیاز بدن را تأمین کنند، بدان با کمبود ویتامین D مواجه خواهد شد. کمبود کلسیم نیز نوعی سوء تغذیه است که دلیل عمده ی آن مصرف ناکافی شیر و لبنیات است.

ازدیگر کمبودهای تغذیه ای در دختران نوجوان کمبود ویتامین A و کمبود روی است. ویتامین A در رشد و سلامت پوست و حفظ قدرت دید نقش دارد و روی نیز دربلوغ جنسی حائز اهمیت است و کمبود آن، اغلب تأخیر دربلوغ جنسی را به همراه دارد. بامصرف میوه ها و سبزی های  سبز تیره، زرد و نارنجی رنگ، و شیر ولبنیات، ویتامین A بدن تأمین می شود وبا گنجانیدن گروه گوشت، حبوبات، تخم مرغ و مغزها(مثل گردو و بادام) نیاز بدن به روی تأمین می شود.

زیاده خوری نیز نوعی سوء تغذیه به شمار می رود. امروزه رابطه ی علمی بین اضافه وزن و چاقی در دختران و زنان در کشور ما از شیوع بالایی برخوردار است. چاقی از عوامل زمینه ساز برای ابتلا به دیابت( بیماری قند)، بیماری های قلبی- عروقی، و برخی از سرطان ها است. علاوه بر این، افزایش وزن و چاقی  ایجاد آرتروز زانو را تشدید می کند  خانم های چاق بیش تر در معرض کمر درد و ضایعات زانو قراردارند. رعایت تعادل و تنوع در مصرف غذا، محدودکردن مصرف شیرینی ها و چربی ها، کاهش مصرف نمک و درمقابل ورزش و تحرک بدنی، درجلوگیری از بروز چاقی مؤثراست. حداقل 30 دقیقه پیاده روی تند در روز افزایش وزن جلوگیری کرده و در حفظ سلامت افراد بسیارمؤثراست.

به طور کلی، دخترانی که درکودکی و نوجوانی تغذیه ی صحیح داشته اند، مادران سالم تر و موفق تری خواهند بود، فرزندان سالم تری به دنیا می آورند و نسل سالم تری را به وجود خواهند آورد.به این دلیل توجه  به تغذیه ی صحیح دختران از دوران کودکی حائز اهمیت است.

به طورکلی نیازهای غذایی در دوران های مختلف زندگی یعنی کودکی، نوجوانی، بزرگ سالی و سالمندی متفاوت است. درواقع، نیاز به انرژی و مواد معدنی برای حفظ سلامت بدن بر حسب سن، جنس، میزان فعالیت بدن و شرایط فیزیولوژیکی متفاوت است. نیازهای تغذیه ای دختران در سنین بلوغ، به علت جهش رشد افزایش می یابد. دراین  دوران بدن برای رشد استخوان ها به کلسیم بیش تری نیازدارد. برای افزایش توده ی بدن و ساخته شدن سلول ها، پروتئین بیش تری مورد نیاز است و برای  خون سازی نیز، نیاز به آهن افزایش می یابد. ویتامین های گروه B، ویتامین A،D و سایر ویتامین ها، مواد معدنی و پروتئین در رشد قدی و افزایش توده ی بدنی دختران نقش عمده ای دارند و هرگونه اختلال در برنامه ی غذایی که منجر به کمبود این مواد مغذی دربدن بشود، در نهایت  اختلال در رشد به صورت کم وزنی، لاغری و کوتاه قدی و علاوه بر آن کاهش توانمندی های ذهنی و افت تحصیلی را به دنبال دارد. تغذیه ی دختران نوجوان ازاین جهت که مادران آینده هستند نیز حائز اهمیت است.


کلمات کلیدی: